Vandaag staat ons een lange dag te wachten. De vluchten vijf en zes van deze trip brengen ons eerst naar Miri en dan naar Kuala Lumpur. Vandaar volgt nog een lange busreis naar Ipoh, zo'n 200 km noordelijker aan de westkust.

Maar eerst bezoeken we nog het Penan Settlement Centre, een stuk verderop aan de licht bochtige rivier. In gemotoriseerde korjalen varen we ernaartoe, een fantastische ervaring: de dag is zonovergoten, de bomen omzomen en overhuiven ons in een nabij natuurgevoel.

Al om 08.00 uur zitten we bij Wisma Samling, een van de zes grootste bedrijven in Sarawak. 

Chief Operating Officer James Ho Yam Kuan geeft tegelijkertijd zelfbewust en relativerend opening van zaken. Die houding treffen we eigenlijk steeds aan. Behalve concessies in Sarawak - waarvan één MTCC-gecertificeerd (55.949 ha) op vrijwillige basis - houden ze er ook twee FSC-gecertificeerde in het buitenland op na, in Nieuw-Zeeland en Frans Guyana. Omdat de belangrijkste exportmarkten niet in Europa liggen, ontbreekt feitelijk de noodzaak, wat we al eerder hoorden. Bovendien, zo stelt Ho, is Sarawak al met duurzaam bosbeheer bezig, lang voordat andere certificeringsinitiatieven zich aandienden, inclusief removal passes en dergelijke. Een cijfer: 6 miljoen ha van de 12,8 miljoen die de staat heeft, is Permanent Forest Reserve.

Het eerste bezoek gaat vandaag naar het Semenggoh Wildlife Reserve. Voor het eerst zie ik daar in het betrekkelijke wild de oranje mens, de orang-oetan. Het is een groep van elf verwonde dieren, wezen of gewezen huisdieren, die worden getraind om weer in het bos te kunnen terugkeren. Een van de vrouwtjes is hoogzwanger. Sommige laten zich in de opvang zelden of nooit meer zien, zo groot is het bosgebied dat ze tot hun beschikking hebben. Sinds 1975 zijn meer dan 1.000, ook andere bedreigde dieren gehuisvest: zoogdieren, vogels, reptielen, en tevens vertegenwoordigers van de flora. Het centrum doet tevens aan onderzoek en educatie. Voor het eerst krijg ik een oerwoudgevoel: 1. we zitten dieper in het bos; 2. er is een gematigd lawaai van insecten en een enkele vogel. Kan ik daarmee thuiskomen?

Vervolgens vliegen we in 50 minuten naar Miri, dat aan de andere kant van Sarawak vlak bij de driehoek Brunei ligt. Met vliegende spoed worden we met zes terreinwagens door het lieflijke stadje vervoerd naar het idyllische hotel waar we zullen overnachten - zoals je ze alleen ziet in Amerikaanse tv-series. Vervolgens reizen we af naar naar het verblijf van resident Ose Murang (een soort gouverneur) van Miri Division (een soort county of provincie). In het opnieuw uitgebreide ontvangstcomité zitten leden van de plaatselijke Kamer van Koophandel en twee hoofdmannen van de Penan, een van de daar levende inheemse volken. Ook nu staat er weer een bordje met kleine lekkernijen gereed, waarop we veilig aanvallen omdat er een boterhammetje bij ligt.

Na een vlucht van 1,5 uur vanaf Kuala Lumpur over de Zuidchinese Zee landen we in Kuching (= Kat), de hoofdstad van Sarawak, een diagonale horizontaal die slechts iets kleiner is dan Peninsular Maleisië. Kuching ligt in de linkerhoek. Het weer is als de vorige dagen: zon, wolken en af en toe een (slag)regen of een zaaiworp druppels. De temperatuur schommelt rond de 30 °C, wat voor Europeanen aangenaam is.

Gisteravond heb ik het diner overgeslagen. Als eenvoudig liefhebber van brood wordt mjin maag niet goed van al die warme maaltijden op een dag. En ik ben het volledig met hem eens. De meeste groepsdeelnemers hebben andere activiteiten, dus niemand wordt gemist. Bovendien was het al 21.00 uur toen ik mijn vorige dagrapport verzond. Bij mijn persoonlijke analyse van de warrige wereld der certificaten vergat ik te vermelden dat uiteindelijk waarschijnlijk twee keurmerken zullen overblijven: PEFC en FSC. Onder het eerste zullen alle landencertificaten gaan vallen, onder het tweede de losse bosarealen.

Gisteravond schoof een landgenoot bij het diner aan: Vincent van den Berk. Namens de Europese Commissie is hij bezig Maleisië over de streep te trekken zich aan te sluiten bij het FLEGT-programma (Forest Law Enforcement, Governance and Trade), dat er met name op is gericht illegaal hout uit te bannen. Hij woont al twee jaar in Kuala Lumpur... Maar hij verwacht dat de afronding met een maand of zes ook inderdaad rond is. De twee grootste obstakels zijn: de deelname van aandeelhouders (stakeholders) en de juiste behandeling van de inheemse volken. Op Oost-Maleisië (Sabah en Sarawak) leven al gauw vijftig ‘indigenous people'.

Hoegenaamd is Maleisië al een precair evenwicht tussen Maleiers, Chinezen, Indiërs en Euraziërs. Bij de vorming van de federatie (1957) gingen wel elf staten en drie federale territoria samen, maar tot op vandaag voelen bevolkingsgroepen zich achtergesteld door vooral de Maleiers die niet eens inheems zijn. Zo bepaalt je achternaam of je kunt studeren of een baan krijgt, vertelt iemand mij die om deze reden in het buitenland is gaan studeren.

Het regent Nederlands hard als we vertrekken naar het Kuala Gandah Elephant Sanctuary, 150 km ten noorden van Kuala Lumpur in de deelstaat Pahang. Onderweg klaart het steeds meer op. Mistflarden hangen in de bomen op de berghellingen: eindelijk het beeld van het tropisch regenwoud. Na er jarenlang over geschreven te hebben, zie ik ze nu voor het eerst van dichtbij: ik kan de verleiding niet weerstaan even de meranti- en merbauboom aan te raken, een bijzondere ervaring. Het is een handeling die ik ook bij bomen in andere landen vaker verricht,als ik er kom. Wees gerust, er ook nog in klimmen vind ik iets te ver gaan.
Ik zie een vreemd en een oud beeld: een knieboom die is gaan groeien na een zijwaartse knik, en een groep wegwerkers die uitrusten onder een boom (de zon is inmiddels tevoorschijn gekomen). Twee beelden komen samen in een trap de berghelling op, waarlangs onbedoeld water snel naar beneden stroomt: een watercascade. In dit verband, Stephen Mitchell, sustainability program manager van de Timber Development Association te Sydney en een van de groepsleden, vertelt dat er in zijn land Europees wordt gebouwd, dus met dikke warme muren, wat voor het klimaat helemaal niet nodig is. Als oplossing brengen de Australiërs op grote schaal airconditioning in hun huizen aan...

Per bus rij ik samen met acht andere journalisten uit Engeland, Duitsland en Australië naar het MTC-kantoor. Vaste begeleider deze twee weken is Sheam Satkuru-Granzella, directeur MTC Europe. Gaandeweg de dagen komen en gaan vertegenwoordigers van MTC en andere organisaties.

De MTC is eigenlijk een combinatie van Centrum Hout, VVNH, SHR, SKH enzovoorts, en dan nog x maal groter. Deze persreis is onderdeel van hun promotiepoot, vooral om de goede voortgang van hun certificering voor het voetlicht te brengen. Tijdens de ontmoeting zijn ze hierover overigens opvallend relaxt en bescheiden. Weliswaar zien ze duurzaam bosbeheer en alles wat daarbij komt kijken, als heel belangrijk, maar het gebeurt wel op vrijwillige basis. De roep hierom komt met name uit Europa, en daarmee willen ze zeker niet de banden verbreken: ze willen absoluut voeling blijven houden met de (innovatieve) top van de markt. Hun beste hout gaat ook naar ons continent.

Van 6 t/m 19 juli maak ik op uitnodiging van de Malaysian Timber Council (MTC) een persreis naar Maleisië Peninsular en naar Sarawak op noord-Borneo; het zuidelijke deel hiervan is Kalimantan dat tot Indonesië behoort. Bekendste Maleisische houtsoorten die ons land importeert zijn meranti, bangkirai, merbau en keruing.

Van 6 t/m 19 juli maak ik op uitnodiging van de Malaysian Timber Council (MTC) een persreis naar Maleisië Peninsular en naar Sarawak op noord-Borneo; het zuidelijke deel hiervan is Kalimantan dat tot Indonesië behoort. Bekendste Maleisische houtsoorten die ons land importeert zijn meranti, bangkirai, merbau en keruing.

In Het Houtblad 6/2008 komt een uitgebreid verslag. Op deze weblog volgen per dag indrukken voor zover het drukke programma dat toelaat.