Het laatste onderdeel is de debriefing op het MTC-hoofdkantoor. De voltallige staf onder voorzitterschap van directeur Cheah Kam Huan hoort onze bevindingen aan en wil weten of er nog verbeteringen zijn aan te brengen in het MTC Familiarization Programme for Foreign Trade Representatives, dat we hebben gevolgd en dat ook volgende jaren weer wordt georganiseerd.

 

Zelf breng ik naar voren dat een dergelijk boeiend maar vol programma met veel op en neer reizen niet langer dan tien dagen kan duren. Daarna neem je weinig informatie meer op. We hebben bijvoorbeeld acht bedrijven bezocht, de helft zou aan het beeld niet veel veranderen. Jammer is dat we geen kaplocatie hebben bezocht, waar we het certificeren in het bos met eigen ogen hadden kunnen waarnemen. Er stonden wel twee bezoeken op het programma, maar door het tegenvallende weer werden ze beide afgeblazen.
Zien is begrijpen, stel ik ter vergadering en later bij de video-opname die de MTC van ons maakt. Maleisië is als relatief rijk ontwikkelingsland voor een zeer grote certificeringsuitdaging gesteld met tal van haken en ogen. Zien is geloven. Hoewel er altijd wel wat aan te merken valt, is het land toch met duidelijke stappen bezig te voldoen aan allerlei eisen en verplichtingen van de moderne maatschappij waartoe het ook zelf wil behoren. Dat onderling respect en wederzijds vertrouwen daarbij onmisbare sleutels zijn, moge duidelijk zijn. Nu de vijandige sfeer tussen milieugroeperingen, overheden en houtbedrijven tegenwoordig is verdwenen, is de gezamenlijke weg naar een duurzame wereld een stuk begaanbaarder geworden.

In de zijlijn spreek ik nog even met chief executive officer Chew Lye Teng en senior manager Yong Teng Koon van MTCC over Keurhout. Bedachtzaam laten ze weten dat, als MTCC/PEFC eenmaal een feit is, de Keurhout-certificaten niet langer nodig zijn. Ze kosten veel energie en geld, geven veel verwarring en rompslomp en ze gelden alleen voor Nederland.
De middag is verder vrij om nog wat inkopen te doen. 's Avonds heb ik nog een etentje met groepslid prof. dr. Hans Köpp, de 85-jarige prof. Eberhard Brünig met zijn Maleisische vrouw Ramona en onze leidster Sheam Satkuru. Brünig woont in Maleisië. In de jaren 1950 is hij gestart met de inventarisering van de bossen in Sarawak. Ondanks zijn ouderdom en zijn emeritaat is hij nog steeds goed op de hoogte van wat er speelt op bosgebied. Zijn hoofd is helder, zijn humor sprankelend.

Om 19.00 uur vertrekken we met een busje naar het vliegveld, waar de een na de ander opstijgt. Ik ga als laatste (23.55 uur), met vijf kilo overgewicht en 1000 foto's. Twaalf uur later land ik op Schiphol, waar ik mijn verloren zes uur weer terugkrijg. Je zou kunnen zeggen dat daarmee de vlucht maar zes uur heeft geduurd. Maar zo voelt het bepaald niet.