In nummer 5/2010 van Het Houtblad staat een artikel over het Groningse architectenbureau Onix. Hiervoor trok ik een dag lang op met een van de oprichters Haiko Meijer. Het gesprek begon op zijn bureau, waarna een odyssee begon langs projecten in Groningen en Friesland. Het artikel was hiervan een samenvatting, het nu volgende stuk een uitgebreid verslag van de theorie en de praktijk van dit bureau, waarbij dieper wordt ingegaan op de bureaufilosofie en een reeks andere projecten. Het onthult hoe Onix tot de belangrijkste vertegenwoordiger van Nederlandse houtarchitectuur is geworden. Kwajongensachtige bravoure is een van de kernelementen die daaraan ten grondslag ligt.

Dat beeld komt niet naar voren in het boek Wood Works Onix (2009), dat vooral een voorzichtig tentatieve architectuur in ontwikkeling optekent. Misschien komt dat ook wel, omdat het door een vrouw, Hilde de Haan, geschreven is: jongens moeten immers altijd stenen door de ruiten gooien. En tijdens de dag blijkt dat er heel wat door de ramen worden geslingerd. Vrijheid kent geen grenzen! Al onderkent Hilde zeker het paradoxale karakter van Onix' visie op architectuur. Volgens de indeling van het boek beschouwt het bureau stammen als gebinten, kruinen als daken, takken als kozijnen en bossen als steden, waarmee het tegelijk aansluit bij de (regionale) traditie en exploreert naar de toekomst. Daarnaast verraden de werken in gesublimeerde vorm een hoog padvindersgehalte. Timmer met z'n allen de boel aan elkaar, blijft het overeind, dan is het paradijs nabijgekomen: basic, ruig, avontuurlijk. Maar ook dat ontwapenende opportunisme maakt diffuus: waar staat de handtekening van het toch veel gelauwerde Onix?

Avontuurlijke levenshouding

Haiko Meijer, die samen met Alex van de Beld het bureau in 1994 oprichtte, kan het niet ontkennen, wanneer ik hem spreek op zijn bureau. 'Van jongs af aan loop ik door de bossen en ben ik bezig met alles wat met hout te maken heeft. Ik bouwde hutten, timmerde praalwagens, had iets met voorwerpen als pijpen, sjoelbakken - het intrigeerde me allemaal mateloos.' Eenmaal volwassen geworden, kon het dus niet missen dat hij als architect met dit materiaal aan de gang ging, waarbij de avontuurlijke levenshouding van de jongen die de wereld ontdekt, recht overeind bleef. Na vijftien jaar ontdekten beide partners dat ze heel wat in hout hadden gerealiseerd. Behalve voor de pr was het tijd de balans op te maken in genoemd boek: als meetpunt van wat was bereikt en als startpunt van wat nog te bereiken was. En dat is veel. 'Dan is het boek klaar, maar eigenlijk iedere keer als ik er met een vakman over praat, kom ik erachter dat ik nog maar weinig van hout weet. Tegelijk, of juist daardoor, is er altijd die honger het onderste uit de kan te halen.' Het is een materiaal van alle tijden: enerzijds kunnen oude toepassingsprincipes nieuw leven worden ingeblazen, anderzijds liggen er nog ongekende mogelijkheden in opgeslagen.

Houtexperts

Bij alle onderzoekingen van het natuurmateriaal stoot je direct ook op allerlei duurzaamheidskwesties, en a fortiori in wat voor omgeving je in de toekomst wilt wonen. 'Houtkap voor palmolie is verkeerd. Aan de andere kant groeit er in de wereld viermaal zoveel hout als er wordt gekapt. Plantagebouw, recreatie, ecologie, CO₂-uitstoot - het zijn allemaal zaken waar je goed over moet nadenken. Dat geldt ook voor welke houtsoorten je gebruikt: globale of lokale? In elk geval moet je hout uit de spiraal van negatieve associaties halen.'

Vanuit een ingewortelde experimenteerlust probeert Onix voortdurend dingen uit, waarbij niet wordt vergeten de opdrachtgever én de markt ervoor te interesseren, al blijkt de markt vaak pas naderhand klaar voor de vondsten. 'We zijn bouwende architecten, niet alleen ontwerpers. Intuïtie is een belangrijk hulpmiddel bij het vertalen van natuurbeelden in gebouwen met een onderhuidse duurzaamheid, maar ook de inschakeling van houtexperts. Zo werden houtconstructeur Emil Lüning, houtprofessor André Jorissen en Probos te hulp geroepen om de constructiemogelijkheden te onderzoeken van het waaibomenhout populieren voor de Hollandse brug tussen Almere en Amsterdam. Opzet is deze te realiseren in vijf enorme boogconstructies van gemodificeerd populieren, waarmee het bureau meteen ook voorziet in maatschappelijk verantwoord ontwerpen. 'Almere heeft z'n Almere Principles, dus onderdeel van ons ontwerp is ook het planten van een conversiebos van populieren in de nabije polder. Het is een fantastische boom, ook voor insecten. Het hout heeft een mooie glans, is heerlijk te bewerken en vrijwel noestvrij.'

Monument van duurzaamheid

De Hollandse brug moet een monument van duurzaamheid voor Nederland worden, in duurzaamheid, cradle to cradle, landschappelijkheid, technologie en esthetiek. 'De brug in Sneek - ontworpen door OAK (Onix Achterbosch Kunstwerken); zie Het Houtblad 1/2009, HdG - kon in Accoya (gemodificeerd radiata pine), dus waarom deze niet In gemodificeerd populieren? Rijkswaterstaat, die meer verantwoord hout in de bouw propageert, moet deze kans grijpen. Wij dragen wel alternatieven aan.' Voor de Hollandse brug, een stuk groter dan die in Sneek, is een nieuw (klik)systeem bedacht. De horizontale spatkrachten zijn eruitgehaald, waardoor bovenin geen stalen buis meer nodig is als in Sneek. Resultaat is een kappenlandschap met een steeds andere aanblik, en een behoorlijke impact.

Het ontwerp, eveneens samen met Achterbosch Architecten Leeuwarden, is met twee andere bruggen uit vijftig inzendingen geselecteerd. Inmiddels heeft echter de crisis toegeslagen, waarop de politieke melding kwam dat ze alledrie te duur zijn en treurig in de bureaula blijven liggen. Volgens Meijer valt het OAK-voorstel evenwel binnen de berekeningen. 'Nederland heeft een grote naam hoog te houden in infrastructurele werken.'

Beteuterde verbazing

In de loop der jaren heeft het bureau een grote houtkennis opgebouwd, ook van moderne houtsystemen en -producten. 'Timmeren bestaat eigenlijk niet meer, het is allemaal lijmen geworden. Zelf grijp ik graag terug op het oude ambacht. Zo geef ik nog wel eens een workshop voor tweehonderd kinderen, dan knutselen we met z'n allen iets in elkaar. Vorig jaar heb ik met studenten in Boulder, Colorado een kippenhok gebouwd, waarbij ze alleen hele planken mochten gebruiken. De plank is wat hij is, je zaagt hem niet, je integreert 'm.'

En ondertussen gaat Onix de boer op in andere landen; Alex van de Beld heeft zelfs een dependance gesticht in het Zweedse Helsingborg. Een prachtig voorbeeld van de vermenging van oude tradities en nieuwverworvenheden is het grootschalige woongebouw met kinderdagverblijf in Stavanger, dat zich ontvouwt als een kolossaal dakenlandschap; zie Het Houtblad 7/2009. Hoewel Noorwegen een houtland bij uitstek is, kregen de Groningse ontdekkingsreizigers het verzoek hun houtexpertise ter beschikking te stellen. En dat geschiedde tot beteuterde verbazing van de Noren die vergeten waren wat ze zelf in huis hadden. Een tweede Noors project is in voorbereiding, één in Helsingborg, twee in Hamburg en een voetgangersbrug over de Hudson in Amerika.

Plankenhuis Bosschenhoofd (2009)

Hoe gebruik je hout en waar? Meijer komt er steeds meer achter dat alles met het fenomeen plank kan worden gemaakt. 'Door onze conjunctuur komt er steeds meer afstand tot materialen. Dat is het leuke van de aloude plank.' De plankenkoorts komt in meer projecten tot uitdrukking, zoals ook in het Plankenhuis te Bosschenhoofd. 'Het hele ontwerp is op de plank gebaseerd: constructie, gevels, kozijnen, dak. Je kunt er abstract mee bouwen, het wordt kunst! De plank heeft structuur, textuur, een te bewerken oppervlak, en je kunt hem overal kopen. Je kunt er alles mee laten versmelten, leidend tot filosofische overwegingen: Zit een kozijn in de gevel of ís hij gevel? Of zelfs: er ís geen kozijn.'

Opdrachtgevers waren twee landschapsarchitecten. Beroepshalve hadden ze veel belangstelling voor de wijze waarop Onix de projecten in de omgeving plaatst. Op het erf stonden wat schuurtjes en een oud huisje, in die setting moest het huis ergens komen. 'In die tijd waren we met schuurarchitectuur bezig na een bureauexcursie naar werken van Frank Lloyd Wright. We wilden zien hoe je die jaren 1930-architectuur, in Nederland zo'n hype, anders zou kunnen bekijken. We ontdekten bijvoorbeeld dat de schoorsteen in Nederland compleet verdwenen is. We vonden het interessant daar iets mee te doen, en dan van hout, in verschillende betekenissen en functies: voor daglicht, uitzicht en als dakkapel.

Plankmaat 18 cm

Het huis, lang en ondiep, buiten ruw, binnen glad, speelt een spel met vorm-contravorm in de gevels en de vlakken van het grote zadeldak. Ook de materialen blazen een partijtje mee in een hybride constructie van staal (kolommen bij de kozijnen), beton (fundering, trap, verdiepingsvloer) en hout (houtskeletbouwgevels, dak, gevelbekleding). Alle constructieonderdelen zijn op een plankmaat van 18 cm gebaseerd, wat eenheid en abstractie verleent. Dat toont zich vooral in de gevels, dakvlakken en schoorstenen die alle met western red cedar zijn bekleed. Meijer noemt het geregisseerde schoonheid, en verwijst ook naar Mies van der Rohe: laat het er constructieloos uitzien in zo min mogelijk materialen. Typisch kenmerk voor Onix zijn in dit opzicht de kozijnloze ramen: zonder glaslat, afgesloten met een plank. Dat zullen we ook nog in andere projecten tegenkomen.

Mosgevels, mosdaken, moskozijnen

Meijer noemt het plankenhuis een ruimtelijk interessant ding. 'Het is optimaal geïntegreerd met de natuur, rondom heb je een prachtig uitzicht. "Het huis inhaleert het landschap," zoals iemand eens zei. Maar zeker binnen, onder de kap, is het één spel met ruimtes. De entree is een kleine nis, dan kom je in een kleine houten hal, en na dat sluisje ontvouwt zich de ruimte in een optelsom van een woonkamer, een eetkamer en een grote vide.' Het vuren interieur hebben de opdrachtgevers zelf getimmerd, betonnen elementen zorgen voor afwisseling en contrast: trap, openhaard, wasbak. Opvallend detail ten slotte is het ontbreken van overstekken in de gevel. Op de noordgevel mag het hout vlekkerig groen worden: 'Groen hout is mooi! Waarom niet gevels en kozijnen met karnemelk bestrijken? Daar worden ze prachtig egaal bemost van.' Mosgevels, mosdaken, moskozijnen - gehavende schoonheid met simpele middelen.

Aldus weet Onix te overtuigen en enthousiast te maken. Behalve de opdrachtgevers geloofde ook de aannemer - twee startende broers - erin. Een ooievaar heeft zich op een van de schoorstenen gevestigd.

Aanbouw Groningen (2009)

'Kleinere opgaven zijn altijd heel interessant om te experimenteren,' stelt Meijer als we op weg gaan naar het eerste project, een aanbouw aan een hoekhuis in Groningen. Door de huidige crisis was de woning moeilijk verkoopbaar, zodat de bewoners besloten er een ruime bijkeuken op te zetten. Hij kreeg de vrije hand en improviseerde er lustig op los. De op zich 'niet ingewikkelde' opgave gaf hij allerlei verrijkingen mee. Hij maakte dankbaar gebruik van de tegengestelde beweging van de twee hoge en lage dakdelen van het oude huis. Het dak van de nieuwe bijkeuken voert daarop een omgekeerde contrabeweging uit. 'Ik wilde bovendien suggereren dat het nieuwe dak onder het oude vandaan komt.' Wat de vorm nog boeiender maakt, is de stompe hoek van de aanbouw, waardoor deze als geheel enigszins kinetisch wordt.

Binnen geeft dit het effect, alsof de bijkeuken één grote erker is: je kunt twee kanten opkijken. Een laatste verrassing is de vrije hoogte: vanuit de woning van 2,60 m schiet de ruimte ineens omhoog naar 4,50 m. Grote langwerpige ramen laten verademend veel licht en zicht toe. De houtskeletbouw op een betonnen ondergrond is verticaal bekleed met Accoya delen; de kozijnen zijn van gelamineerd Accoya. Het hout is driemaal transparant gelakt. De eigenaren wilden de kleur behouden en zagen geenszins op tegen het onderhoud. 'De volgende keer wordt ook de fundering van hout.'

Volkstuinhuisje Groningen (2010)

Helemaal kan hij zich uitleven in het zoldertje thuis dat hij timmert voor zijn muziekhobby. Datzelfde geldt voor het eigen volkstuinhuisje in oprichting op Tuinwijck in Groningen. Al kijkt zijn vrouw hem wel op de vingers: het is met name voor haar bedoeld als atelier. Maar ook is er een bedstede voor de dochter, een kamer, een keuken met betonnen aanrecht, een haard en kasten. Als we er arriveren, is de timmerman juist druk bezig met de afbouw. Zelf heeft hij net twee vakantieweken meegewerkt. 'Dat zou elke architect moeten doen, daar leer je veel van.' Het bouwsel van onbehandeld hout vertoont reeds alle kenmerken van een echte uitspanning. Het reageert in twee bewegingen op de omgeving, één dakvlak voorwaarts naar het tuinencomplex, één achterwaarts naar de sloot. Een appelboom buigt haar takken er moederlijk beschermend overheen. Het lariks vlonderdek snelt je met een scherpe verticaal tegemoet: dringende uitnodiging voor een onvergetelijk weekend. Plastisch vormen de gebouwonderdelen een spel van tegengestelde bewegingen: horizontale vloer- en verticale geveldelen omgevouwen op de hoeken. Meijer herhaalt: 'Door één materiaal te gebruiken wordt het prachtig sculpturaal zonder te abstract te worden.'

Werkenderwijs

Het project is werkenderwijs tot stand gekomen, wat de lol en het jongensgevoel flink aanwakkerde. Constructief is er dus niet aan gerekend. 'Dat is de charme ervan, maar vakmatig is het bijzonder interessant.' Op diepte zijn gerecyclede tegels toegepast, die in stroken zijn gepromoveerd tot de onderlaag. Hierop is een constructie van azobé kolommetjes en liggers aangebracht, waarna het huisje er licht zwevend op kon worden neergezet: een CLS-stelsel van stijlen en regels, met op de hoeken wat extra schoren voor de stabiliteit. Verdere stijfheid verleent plaatmateriaal op de wanden; bovendien is alles aan elkaar geschroefd op de binnenbeschieting na. 'Af en toe wil ik er een plank uithalen, die kunstzinnig bebeitelen en dan weer bevestigen.' Ook hier keert het kozijnloze Onix-raam terug. 'Meer heeft een kozijn niet nodig, en je kunt zo mooi vlak detailleren.'

Per se wilde hij Plato Populieren toepassen, en daarvan is dan ook de rest van het zomeronderkomen gemaakt. Het Nederlandse karakter van de populier, de schoonheid van de houtsoort en de overweging dat je je materiaal van dichtbij moet halen, speelden hierbij een grote rol. Plato Vuren kende hij al van de ecologische zorgboerderij Mikkelhorst (zie Het Houtblad 6/2003). Daar ging het in de vloeren bij de noesten kapot door een verkeerde hart-op-hartafstand (meer dan 60 cm bij een plankdikte van 18 mm). Het lariks vlonderdek is daarom hier hart op hart 50 cm. Ondanks zijn voorliefde voor het materiaal heeft hij als reus van bijna 2 m altijd moeite met houten vloeren: houden - ze - me - wel?

Ruimte krijgen

Op weg naar de volgende statie, in Veendam, komt ter sprake of opdrachtgevers al dat geëxperimenteer wel waarderen, huiverig als ze zijn voor nieuwlichterij in het algemeen en voor hout in het bijzonder. Meijer is stellig: 'Ruimte krijg je als je elkaar ruimte geeft. Als architect moet je je niet autoritair opstellen. Wil een ontwikkelaar alleen geschilderd hout, dan krijgt hij dat. En gaat er iets fout, dan los je het samen op, zonder gerechtelijke procedures.' Onix zit wel in de gelukkige positie dat het een potje kan breken. Het heeft al veel succesrijke houtprojecten overtuigend over het voetlicht gebracht, te beginnen met de multifunctionele schuur in Noordlaren waarmee het de Houtarchitectuurprijs 2001 behaalde. Toen de dekken - en de dakdelen - van de Mikkelhorst bij de noesten scheurden en er enkel- en vochtproblemen optraden, is er samen met de bewoners een weekendproject van gemaakt om de boel te herstellen. 'In die zorgboerderij bouwen de inwoners allerlei dingen, zoals vogelhuisjes, dus ze kunnen ook aan het gebouw werken, was onze overweging.' Hij vervolgt: 'Wij maken gebruik van onze positie als opdrachtgevers huiverig zijn. Bij de verandawoningen in Almere mochten de gevels niet van hout zijn. We kregen het toen voor elkaar dat ze in houtvezelcementplaat zijn uitgevoerd, mét kleine western red cedar latjes erop. We zijn flexibel, maar vasthoudend!' Bij de houten daken was er minder succes. Er was geen GIW-garantie op te krijgen, omdat het hout als extra werd gezien en niet als regenwering. 'Nu zouden we tegenwerpen: "Dakpannen of hout, wat is het verschil?"'

Turfcentrale Veendam (2010)

Veendam heeft het gebied rond het industriële erfgoed de Turfcentrale (1901) aangewezen als kunstenaarskolonie. Zo gaat op het nabije spoor een museumtrein rijden en heeft Onix in de Turfcentrale een constellatie van atelierruimtes ingebouwd, want het gebouw zelf moest volgens eis van Stichting Monumentenzorg intact blijven. De kunstenaarsruimtes binnen zijn prominent aanwezig, maar zijn toch ook zo geplaatst, dat ze natuurlijk, luchtig en licht overkomen, als los staande dozen met tussendoortrappen. 'Open een deur en je betreedt een nieuwe ruimte: anders van vorm, hoger, lager, altijd vrij indeelbaar.' Vanuit de grote kamers, alle verschillend van grootte, zijn er steeds doorzichten naar het industriële interieur of naar buiten.

Het was een low profile project dat met de nodige creativiteit high profile is gemaakt. In overeenstemming met het verweerde uiterlijk van de centrale (en de bureaufilosofie) koos Meijer voor een grove benadering. De constructie bestaat uit balken en kolommen van inlands douglas, de gevels, voor zover ze niet bestaan uit verdiepingshoge ramen, zijn bekleed met steigerdelen die de aannemer nog had liggen. De vloeren en de trappen zijn belegd met vurentriplex. Al het hout is onbehandeld, wat het basic uiterlijk versterkt. Ook hier zijn de ramen kozijnloos gedetailleerd, stalen plaatjes houden ze in de sponning.

Kubusschuur (2010)

Tegelijkertijd opperde hij dat er op het erf plaats was voor een verwijzing naar binnen: een kubus voor vier extra ateliers. Uit een boerderijstudie resulteerde een kubus (6 x 6 x 6 m), waaraan naar behoefte andere modules te koppelen zijn. Zo kan zelfs weer een boerderij ontstaan. Dient hij hier voor ateliers, hij kan ook functioneren als woning, gastenverblijf, sportcentrum enzovoorts. In principe kan iedere zelfbouwer hem in elkaar zetten: voor € 50.000,- ben je klaar. Je kunt hem zo op een vrachtwagen meevoeren.

De Kubusschuur is opgebouwd uit een vuren constructie, vurentriplex vloeren en Plato Vuren gevelbekleding. Eén zijde bestaat geheel uit dubbelglas. Een kruis geeft de indeling in vier mogelijke gelijke ruimtes aan. De kozijnen zijn ook hier vlak gedetailleerd: zonder glaslatten, met stalen plaatjes. 'De kubus heeft een hoog anarchistisch gehalte. Hij is gebouwd volgens Bouwbesluit, maar daaraan hoeven de uitbreidingen niet te voldoen, zodat je flink kunt vrijbuiteren. Ik probeer hem met de aannemer in deze contreien onder de aandacht te brengen. Mogelijk komt er een woningbouwproject in Veendam. Hij past uitstekend bij het veenkoloniale gebied.'

Zorgappartementen Hoogezand-Sappemeer (2010)

Op weg naar Friesland maken we even een korte tussenstop in Hoogezand-Sappemeer. In een ensemble van twee-onder-éénkappers had de stedenbouwkundige een ellipsvormig gebouw voor de zorg getekend, waaraan Onix verder invulling mocht geven. Het is nog in aanbouw. 'Vanuit de buurt was er veel protest tegen. Het zou te kunstzinnig zijn, of misschien wilden ze geen gehandicapten in de buurt. Er is tot aan de Hoge Raad tegen geprocedeerd, maar het gaat wel door.'

Tekenend voor de lef en de overredingskracht van Onix is dat, waar de bewoners geen naturel hout mochten toepassen, de gevels van de ellips met verticale delen van onbehandeld Plato Vuren zijn bekleed. En er is iets schitterends van gemaakt. Wanneer je de entree passeert, betreedt je een besloten plein omarmd door een dorpje dat in geaccidenteerde houten rechthoeken tegen de wandenellips omhoog klimt. Het geeft dezelfde verrassende sensatie als wanneer je een amethist-ei openbreekt. Meijer glimlacht: 'Zorggebouwen mogen niet op een instelling lijken. Het is een strakke compleet houten sculptuur, maar heeft toch een soort grilligheid.'

Koeien, paarden, olifanten

We verlaten de Groningse akkers en rijden het Friese weidelandschap in onder een hemel van prachtig witte wolken waar de zon langs schijnt. Koeien grazen ontspannen rond, paarden staan dromerig in groepjes bij elkaar. Zelfs ontwaren we in dit Nederlandse buitenland tot onze schrik olifanten. Maar die horen gelukkig bij een circus.

Het duurt lang voor iets eindelijk is gerealiseerd, luidt de stelling. Meijer: 'Je bent met duizend en één dingen bezig, dus niet alles kan lukken. Als bureau hebben we echter een hoog slagingspercentage. Hoe meer mensen je inschakelt, hoe beter het gaat. Zoals eerder gezegd, als architect ben je niet de enige auteur. Dat is een van onze dogma's.' In die zin gelooft hij ook niet in waarheid of eeuwige schoonheid. Het gaat hem om kansen die je kunt pakken. En zo kom je uit bij het handelskenmerk van Onix: dirty detailing. 'Het perfecte imperfecte.'

Het Zoekende Huis Lemmer (2007)

Het laatste project is een stolpboerderij even buiten Lemmer in de groene oneindigheid, die na een eerdere renovatie door Onix fabuleus is verbouwd door er een huis in te zetten. De stolp staat met de schuurdeuren naar het erf, de nieuwbouw steekt aan de achterkant enigszins naar buiten. Maar de schuur is wel de binnenkomer: een grandioze schemerachtige entree waar de zwaluwen frank en vrij door de oude houten gebinten vliegen. De bewoners, Amsterdammers, kunnen aan een lange houten tafel steeds bepalen hoe ze de ruimte zullen beleven, al of niet met de deuren open: rondkijkend, mijmerend, etend, lezend, feestend - maar altijd genietend. Iets voorbij het midden maakt het huis mooi ritmerend front met hogere en lagere vlakken van verticaal geordende western red cedar delen.

Panorama Friesland

Meijer spreekt van Het Zoekende Huis. 'Ons ontwerp gaat in op de tradities. We hebben de ruimte binnen de stolp met grillig inbreidende volumes verkend en ook een beetje de buitenkant. Het dak was een gegeven, al prikken we als spel af en toe door de gootlijn heen.' Vanuit de hoge schuurdeuren van verticale planken gaat de nieuwe gevelbekleding de hoek om tot waar de een-onder-eenkapwoning begint. Daar maakt zij plaats voor verdiepingshoge ramen in onbehandelde iroko lijstkozijnen, aansluitend bij de traditie. De twee verdiepingen binnen vallen op door hun ruimtelijkheid, hun licht en de zorgvuldige afwisseling van witgestuukte wanden en houten vlakken op muren en plafond. Op de verdieping zoekt een reusachtige dakkapel de ruimte. Hier vind je de absolute rust, zittend voor een Panorama Friesland van 180°. Getrouw aan de Onix-principes zijn de houttoepassingen als gevels en kozijnen in dezelfde maatvoering van 18 cm gedaan.

Oranje daken

Op weg naar Heerenveen, waar na een lange dag de trein wacht, pakken zich even donkere wolken samen. De zon zet de omgeving in een vreemd lichtende helderheid. Meijer wijst op de oranje daken van de boerderijen ('naturel, ongeglazuurd') die schitterend maar o zo kloppend oplichten in het weidelandschap. Dit is de harmonie, de bescherming, het eindelijk thuiskomen waar Onix naar verlangt.

Hans de Groot

Houtdag-spreker

Haiko Meijer is een van de sprekers op de Nationale Houtdag 2010, 25 november a.s., Philharmonie Haarlem. Voor informatie en aanmelding: www.houtdag.nl.