Hedendaagse schuur in Berlicum

Berlicum, 24 augustus 2018 08:25 | Gerard Vos

Wat te doen met honderdjarige eiken die in slechte staat zijn? Architect Annemariken Hilberink zag kansen voor realisatie van een hedendaagse schuur bij het kantoor van Hilberink Bosch architecten.

Bij veel boerderijen in de Meierij van ’s-Hertogenbosch is het bedrijfsgedeelte vast gebouwd aan het woonhuis. Veelal was het geheel te klein voor stalling, opslag en werkruimte en werd bij de boerderij een schuur opgetrokken. De schuur werd gebouwd van materiaal dat in de directe omgeving voorhanden was en met een vergelijkbare constructieve opbouw als de boerderij.

Oude traditie

In 2017 bleken zeven honderdjarige eiken op het eigen erf in slechte staat te zijn. Ze moesten worden gerooid en ipv. dat de stammen naar de papierindustrie zouden gaan, besloot het bureau een oude traditie nieuw leven in te blazen. Met eigen materiaal en oude technieken is een nieuwe schuur gebouwd op de plaats waar een collage van versleten bouwsels aan vervanging toe was, passend bij het monumentale karakter van de boerderij. Met aanvulling van enkele eiken stammen van het landgoed De Wamberg was voldoende hout beschikbaar voor het nieuwe bouwwerk. 

Schuur 2 def

Drie ruimtes

De dwarsdeelschuur is opgebouwd uit vier ankerbalkgebinten verbonden door gebintplaten waarop een sporenkap rust. Deze is asymmetrisch van opbouw met een steil en een flauw dakvlak. De schuur bevat drie ruimtes: een open stalling voor voertuigen, een berging en een werkplaats c.q. vergaderruimte voor het kantoor van Hilberinkbosch Architecten. Boven de berging bevindt zich een verdiepingsvloer die in open verbinding met de werkplaats staat. Op het erf zijn met een mobiele zagerij aan de hand van de tekeningen de bomen ongedroogd verzaagd tot het benodigde balkhout voor de draagconstructie, de kap en het plankhout voor de gevels. Hiervoor zijn de beste kernstukken uit de boom gebruikt. 

Schors in beton gestort

Voor de andere helft van de boomstam is er gezocht naar manieren om dit minder duurzame hout toch te kunnen gebruiken. Balken met bastdelen zijn verwerkt tot lamellen voor het glas van de werkplaats en in de stalling. Schors is op de kopse kant van de schuur mee gestort in het beton om het gebouw op te laten gaan in de boomrijke omgeving. Om de afdruk van het verse hout te bewaren zijn spintplanken als bekisting gebruikt. Korte stukken eiken zijn gekloofd tot schaliën en als dakspanen op het dak verwerkt. Door de ruwheid van het gekloofde hout zal dit onbehandelde duurzame dak jarenlang mee gaan. Tenslotte zijn de laatste resten als brandhout opgestapeld in de terugliggende nissen aan de noordzijde van de schuur. 

Schuur 3

Bekisting

Op verschillende manieren zijn onbehandeld hout, beton en glas met elkaar vermengd geraakt. Door de verschillende maten van de planken en schorsdelen was de bekisting verre van ideaal. In het beton zijn resten van de zachte spintplanken achtergebleven en heeft het looizuur uit het verse hout verkleuringen veroorzaakt. Ook de in de bomen vergroeide ijzerdelen van prikkeldraad en granaatscherven hebben voor onvolkomenheden in het hout gezorgd. Het zijn deze additionele omstandigheden die onverwachte sporen in het hout en het beton hebben achter gelaten. Toevalligheid is hiermee een belangrijk onderdeel van de esthetiek van het gebouw geworden. Het geeft de hedendaagse schuur een levendig uiterlijk waardoor oud en nieuw wonderbaarlijk goed samenkomen. 

 Locatie: Wamberg 5, Berlicum 
 Opdrachtgever:

Hilberink Bosch architecten, Berlicum

 Ontwerp: Hilberink Bosch architecten
 Architecten:  Annemariken Hilberink, Geert Bosch
 Bouw:  Zandenbouw, Aarle Rixtel
 Fotografie: René de Wit