Van Eesteren Paviljoen: Modernisme 2.0

Amsterdam, 12 februari 2018 12:36 | Door de redactie

Omdat de tuinsteden het beeld van Amsterdam de afgelopen zestig jaar mede hebben bepaald, is sinds enkele jaren het Van Eesteren Museum existent: Buitenmuseum Slotermeer, een informatie- en documentatiecentrum en een museumwoning. Al vanaf 2012 was er behoefte aan een beter gebouw voor exposities, workshops, debat, en als startpunt van excursies door de openluchtrijkdom.

Korteknie Stuhlmacher Architecten uit Rotterdam viel het ontwerp te beurt. Dat was, vertelt Mechthild Stuhlmacher, een direct gevolg van Cultuurhuis De Kamers in Amersfoort (2007), bekroond met de Houtarchitectuurprijs 2008 (zie nummer 7/2007). Noud de Vreeze, voorzitter van het Van Eesteren Museum, kende het project uit zijn tijd als stadsbouwmeester van Amersfoort. 'Hij zei dat als de kans zich voordeed voor een dergelijk gebouw, wij het ontwerp mochten maken.'

Café Oostoever

De uiteindelijke locatiebepaling gebeurde zorgvuldig waarbij verschillende kenners van het gebied om advies werd gevraagd. In de lopende renovatie van de hele buurt naar deze tijd vond een conferentie van stadsdeel en woningbouwcorporaties plaats om tevens de oevers van de Sloterplas aan te pakken. Daar moest ook ergens het museumpaviljoen neerdalen. Aan de oostoever was in 1961 al een heel strak Café Oostoever gerealiseerd, waarin glas en de kleur wit de boventoon voeren. En een prachtig grootstippenterras ligt er verdiept aan vast. Daar ongeveer was het Van Eesteren Paviljoen gedacht.

'Dat was eigenlijk een veel te zichtbare en monumentale locatie. Het hele project ging vervolgens twee jaar in de week. Op verzoek van Noud hadden we al een schets gemaakt. Die was deels gebaseerd op De Kamers en deels, vanwege het lage budget, op onze Villa Escamp in Den Haag, een combinatie van houtbouw en kassenbouw.'

Parkachtig aanzijn
Toen wezen de deskundigen op een andere, in eerste instantie minder zichtbare locatie: Bastion West, in de volksmond het Meidoornbosje geheten, aan de andere kant op de noordoever. Een oude foto laat zien dat langs de Sloterplas een kale promenade liep van oost- naar noordoever.

De afgelopen zestig jaar heeft de natuur, die bestemmingsplannen altijd groen trekt, er een parkachtig aanzijn aan gegeven met bomen, onkruiderijen en een stekelwoekering van meidoorngestruik. Zelfs het stadsdeel had steeds in dit misleidende natura architecturae domina geloofd en bouwen er nooit toegestaan, tot bleek dat Van Eesteren op de AUB-tekeningen er een soort vierkantje had gezet. Het tij van tegenwerpingen was voorbij.

Ruimtelijke expressie

Doordat moest worden gebouwd met sprokkelgoud, was het een moeizaam proces. De architect zat er bovenop om te voorkomen dat er behalve vet ook vlees werd weggesneden. Kwaliteit stond voorop. 'Door te kiezen voor prefabricage is de uiteindelijke kwaliteit hoog, ook al werd de aannemer zonder bestek aangesteld.' Volgens Stuhlmacher, oorspronkelijk Duitse, kan men samen met de import van prefab houtelementen ook een deel van de houtbouwtraditie van de Duitstalige landen mee importeren.

Van Eesteren Paviljoen is deze maand Spotlightproject op Het Houtblad.nl. Lees hier het complete artikel.