Woning Pirita Tallinn Estland

Tallinn, 14 maart 2018 14:04 | Hans de Groot

Dat er oneindig op de standaardvorm van een huis kan worden gevarieerd, wordt opnieuw bewezen met een woning in een bosrijke wijk van Tallinn. De architecten hebben plezierig inventief gespeeld met allerlei tegenbewegingen van wand- en dakvlakken. De strakke regie wordt extra benadrukt door de kleurstelling zwart-wit. Expressionisme in het bos.

Uitvergroten is iets wat de ontwerpers van Kadarik Tüür Arhitektid uit Tallinn meer doen. Zo ontwierpen ze bijvoorbeeld het Estlandse paviljoen voor de Wereld Expo Milaan in 2015: een experiment van vuren dozen als zijwanden met ertussen een bijzonder expressief dak dat zich als een langgerekte skischans in de lucht verheft. De wanden bevatten zowel diepneggige ramen als diverse entrees; zie Het Houtblad 5/2015. Het architectenbureau afficheert zichzelf als progressief hedendaags modern.

Zoom van naaldbomen
Pirita is het noordoostelijkste district van Tallinn; er zijn in totaal acht van deze stadsdelen. De havenstad zelf ligt aan de Baai van Tallinn, die weer onderdeel is van de Finse Golf. Helsinki ligt er zeebreed 87 km boven. In Pirita, waar de natuur behoorlijk vrij spel heeft, mondt de gelijknamige rivier uit in de baai. In de monding werden tijdens de Olympische Spelen van 1980 in Moskou de zeilwedstrijden gehouden. Het leverde Tallinn blijvend een jachthaven op. Van de 1,3 miljoen Esten woont een derde deel in deze hoofdstad van Estland (450.000 inwoners); de Baltische staat is dus lichtbevolkt.

Het strand van Pirita, 2 km in een boog, trekt op mooie zomerdagen algauw 30.000 bezoekers. Een aparte ervaring is dat niet hotels de vreugdeloze achtergrond vormen, maar een krachtige zoom van naaldbomen, zodat een geslipperde boswandeling deel van het strandpakket uitmaakt. Op wat verdere afstand zie je de oude stad liggen met een pracht en kathedraal aan historische architectuur. In Pirita staat het hoogste gebouw van Estland: de Tallinn TV Tower (314 m hoog).

Donkergroene schilderachtigheid
Daar ergens in het vredige achterland van donkergroene schilderachtigheid ligt tussen vele privéwoningen en zomerhuisjes een woning die in haar nadrukkelijke expressiviteit sterk contrasteert met de omringende natuur en in haar voornamelijk zwarte kleurstelling daar toch ook in opgaat, zij het hoekend en zoekend, want over een vloeiende harmonie kun je nu ook weer niet naar huis ansichtkaarten. Op het noorden en noordoosten sluit het pijnbos op de kavel aan. Dit natuurgegeven en de oriëntatie op de zon hebben het ontwerp indringend bepaald.

De eigenaar, voor wie het architectenbureau in een verder verleden ook de eerste woning ontwierp, leeft al lange tijd in Pirita en bleef aan ontwerper en locatie trouw. Projectarchitect Tanel Trepp: 'Hij moedigde ons nog aan de woning veel onderscheidender te maken. Onze eerste ontwerpschetsen waren nog tamelijk rationeel. Het bestemmingsplan hielp daarin vervolgens ook mee. Het stond een groter bouwvolume toe, waardoor we hoge gevels en steile daken konden creëren.'

Zwitsers landschapje
De woning is op te vatten als een Zwitsers landschapje, een rits van vijf klippen of als vijf hoog oplopende kijkdozen die maximaal uitzicht op de omgeving bieden. In alle gevels is een heel assortiment van hout-aluminium kozijnen geplaatst - horizontaal, verticaal, rechthoeken, vierkanten, verschillende formaten - om dat kijkgenot vanuit de aanwezige vertrekken steeds anders mogelijk te maken. Ze worden in de zwarte gevels extra geaccentueerd door hun withouten, iets uit het vlak stekende omrandingen. Doordat ze diepe neggen hebben, lijkt het binnen in de ruimtes of je een reeks sterk ingekaderde dia's van bomen en bossen aanschouwt. De kleurstelling in zwart en wit komt goed overeen met die van de zomerhuisjes in dit groene district, zij het niet in deze opmerkelijke vormenoverdrijving.

Overdadige vensterrijkdom
Bij de zuidoost- en zuidwestgevel dient de overdadige vensterrijkdom ook om zoveel mogelijk natuurlijk licht naar binnen te halen, en dat door de diverse vormen en plaatsingen in allerlei lichtmodulaties. Een groot horizontaal raam verlengt zich om de hoek. Met nog een kleiner raam aan de andere zijkant hebben de eetkamer en keuken, die zich hierachter bevinden, een overvloed aan licht en zicht. Alle ruimtes hebben aan twee of drie zijden ramen.

Aan de zuidoostzijde, de eigenlijke voorkant, bewegen de overstekken van het terras (links) en de garage (rechts), voor zover ze lang zijn, met de helling van het woondeel in het midden mee. De uitkraging boven de garage is uitermate breed en indrukwekkend. Eronder gaan de witte deuren van twee entrees schuil. De hoofdingang leidt naar de belangrijkste vertrekken: van links naar rechts eetkamer/keuken, woonkamer - beide open ruimtes aan een corridor - en een relatief groot uitgevallen sauna.

Geheimzinnige ritselingen
De neveningang geeft toegang tot de garage en vervolgens de huiskamer. Hij is speciaal in gebruik als mensen met modderschoenen uit het bos komen banjeren. Aan de overzijde van de sauna, na de corridor, bevindt zich nog een klein kantoorvertrek. Het bos houdt daar door het kamerbrede raam toezicht op de werkvoortgang, zonder dat je enige hoogte van goed- of afkeuring kunt krijgen: soms zwijgend, soms fluisterend in geheimzinnige ritselingen van breiende naalden.

De meest gebruikte ruimtes zitten op de begane grond. Ze geven ook direct toegang tot de tuin, waardoor de woning als het ware doorzet naar buiten. De woonkamer en de sauna op het zuidwesten respectievelijk noordwesten vangen vooral avondzon, waarvan het licht wordt getemperd door de overhuiving van het overdekte terras van gemodificeerd grenen dat voorlangs loopt.

Boomlang detail
De verdieping is strikt privégebied met rond de hal vier slaapkamers en twee badkamers. Drie slaapvertrekken zijn uitbreidbaar naar een dakterras (eronder zit het overdekte terras). De vierde is de ouderslaapkamer op het noordoosten (ter plaatse van de garage) met als extra een inloopkast. Vanuit het bed kijkt het echtpaar na het wakker worden rechtuit naar een brede horizontale uitsnede van het bos en via een hoog verticaal venster in de linkerwand naar een boomlang detail.

De ultieme strakheid in vorm en kleur is ook in het interieur een onwrikbaar gegeven: hagelwittte wanden, antracietgrijze plavuizen op de begane grond, de sauna en boven in de badkamers, eiken vloeren op de verdieping en eiken traptreden op de leuningloze trap die in twee contrabewegingen opwaarts kartelt. De sauna zelf is uitgevoerd in populieren (espen). Trepp: 'Deze voorziening was van het grootste belang voor een hoger woongenot. Zij is zorgvuldig in de woning geïntegreerd, met een uitloop naar de tuin.'

Zwarte eenkleurigheid
Als relativering van de plastische vormentaal is de woning, die in beton is opgetrokken met daken rustend op vuren dakspanten, compleet ingepakt met een grenen gevelbekleding (110 x 18 mm). De ordening van het geschroefde rabat met halfhoutse overlap is verticaal om geen nieuw, overbodig contrast te creëren. Daarentegen benadrukt de zwarte eenkleurigheid weer welbewust de hoogst sculpturale vorm.

Om het binnenvallende licht niet af te tonen, zijn de onderkanten van de entreeluifel en het terrasoverstek net als het geveltimmerwerk in wit; de delen lopen hier langsgewijs horizontaal. Ook de plafonds binnen bestaan uit dit witgeschilderde horizontale grenen. In alle zorgvuldigheid is zo een uniek woonverschijnsel tot stand gekomen, dat niet alleen de bewoners, maar ook de passerende beschouwer een waar genoegen verschaft. Zo'n beest van een woning observeer je niet elke dag in de natuur.

 Locatie:   Pämaõle tee 7, Pirita Tallinn, Estland
 Opdrachtgever:  Particulier
 Ontwerp:   Kadarik Tüür Arhitektid Tallinn; Aleksei Petrov, Tanel Trepp, Kristi Tuurmann
 Ontwerp interieur  Ace of Space Tallinn 
 Aannemer:   Wergoland Grupp Tallinn 
 Constructeur:   IB Printsiip Oü Tallinn; Tõnu Peipman 
 Grenen gevelbekleding,
 gemodificeerd grenen dek
:
 Puumarket Tallinn
 Vuren dakspanten:   Peetri Puit Põlva
 Eiken trap:   Parila Klaas Haapsalu 
 Eiken vloeren:   Vivarec Tallinn
 Bouwoppervlak:   293 m2
 Bouwperiode:   2015-2017
 Bouwkosten:   N.B. 

 

Foto's: Tõnu Tunnel Tallinn
Tekeningen: Kadarik Tüür Arhitedtid Tallinn